De excusationibus eius qui non venerit ad summonitionem.
[003] LEGITIME summonitus si non venerit puniendus erit nisi causas excusationis [004] habeat legitimas per quas suam excusare possit absentiam, [005] quæ quidem plures esse possunt. Et tunc videndum erit utrum absens sit [006] quis ex causa necessaria et42 utili43 vel ex causa voluntaria. Si autem excausa [007] necessaria et utili ut rei publicæ causa, ita quod profectus sit in exercitum [008] cum domino rege ad defensionem patriæ per præceptum domini [009] regis, cum ad hoc obligatus sit, excusatur, dum44 tamen45 hoc non effectaverit [010] nec in servitio alterius, cum ad hoc non teneatur nisi velit. Talibus [011] enim non subvenit dominus rex nisi de gratia. Cum autem quis ita se [012] f.337] excusaverit de servitio domini regis videndum erit utrum summonitione [013] præventus sit vel1 non. Si autem summonitione præventus sit2 [014] ita quod attornatum facere possit et copiam habuerit et non fecerit, non [015] erit ei3 subveniendum ex tali causa excusationis quia mittere potuit attornatum, [016] si ita esset quod quis posset factum domini regis iudicare. Si [017] autem summonitione præventus non sit, tunc videndum utrum commode [018] et4 sine periculo venire possit sive in servitio fuerit sive in officio, vel non. [019] Si autem commode venire possit non excusatur. Si autem commode venire [020] non possit, tunc videndum si mittere possit vel non propter vim maiorem. [021] Si nec venire nec mittere possit nec attornatum facere quia dominus rex [022] præsens non est, forte excusatur per servitium. Sed in omnibus istis casibus [023] magis erit spectanda5 voluntas domini regis quam ius strictum, cum servitium [024] domini regis nulli debeat esse damnosum: et sicut non debet esse [025] tenenti6 damnosum, ita7 non debet esse8 petenti iniuriosum. Officium vero [026] alicuius sicut vicecomitis et constabularii neminem excusat, nisi in officio [027] illo aliqua9 causa emergat necessaria ex inopinato ubi10 præsentia talis esse [028] debeat necessaria, sicut iter11 iustitiariorum12 vel incursus hostium vel [029] huiusmodi, quæ quidem causæ sufficientes sunt ad excusationem de servitio [030] domini regis, dum tamen ad quemlibet diem datum per essoniatorem de [031] servitio domini regis habeat essoniatus warantum suum13 breve domini