Bracton: Thorne Edition: Latin. Volume 3, Page 336

Harvard Law School Library

Bracton Online -- Latin

Volume 3, Page 336

Next

Go to Volume: Page:

[001] querens ea occasione plus occupaverit, ad querelam eius qui amisit recentem
[002] locus erit certificationi per officium iustitiarii,¹¹ vel locus erit assisæ
[003] novæ disseisinæ contra eum qui occupavit, et hinc inde post captionem
[004] assisarum locus erit convictioni si partes voluerint. Item de eo de quo
[005] iuratores visum fecerint videndum erit utrum totum dederint tenenti vel
[006] abstulerint. Et tunc refert utrum iuste vel iniuste ad hoc quod sequatur
[007] convictio vel non. Item utrum totum vel eius partem iuste vel iniuste,
[008] ut secundum hoc remaneat unus in misericordia vel ambo.

De convictione sive attincta iuratorum qui male iuraverint.

[010] f.288b] CUM in aliqua prædictarum assisarum contigerit quod iuratores
[011] falsum fecerint¹² sacramentum et ita commiserint periurium, ad querelam
[012] eius qui per assisam amiserit convinci poterunt de periurio multis modis,
[013] quandoque per sacramentum viginti quatuor, quandoque ex ore proprio
[014] per examinationem iudicis etiam¹³ sine iurata viginti quatuor, et quandoque
[015] ex propria confessione et propria voluntate, ut si proprium delictum
[016] recognoscant et se ponant in misericordiam domini regis ut dictum suum
[017] possint emendare. Sed in omnibus prædictis casibus non erit par pœna
[018] infligenda vel eadem, secundum quod inferius dicetur. Si autem convincendi
[019] sint iuratores per viginti quatuor videndum erit quot¹⁴ iuratores
[020] fuerint in assisa, ut quilibet ad minus duos habeat convictores et si plures
[021] habeat non nocet, et ita quod omnes sint eiusdem condicionis ad minus
[022] cuius sunt duodecim iuratores si melioris condicionis esse non possunt.¹⁵
[023] Et cum de convictione agatur, possit¹⁶ esse in causa tam iustitiarius quam
[024] iurator, et standum erit recordo iustitiariorum donec per convictionem
[025] mutetur vel teneat. Igitur ante omnia et etiam antequam iurata summoneretur,¹⁷
[026] videndum erit recordum et examinandum, ut si iudex fuerit
[027] in culpa hoc iuratoribus non imputetur nec e converso, et quod pœnam
[028] non sentiat qui a culpa immunis extiterit. Iudex enim sive iustitiarius
[029] ad quem pertinet examinatio, si minus¹⁸ diligenter examinaverit occasionem
[030] præbet periurii iuratoribus, nec iuratores a culpa liberat nec se
[031] ipsum. Audito igitur recordo perpendi poterit et non prius utrum assisa
[032] capta fuerit in modum assisæ vel in modum iuratæ, et secundum hoc
[033] adiudicare convictionem vel non adiudicare. Et si in modum assisæ
[034] capiatur assisa, per iuratam convincatur utrum duodecim¹⁹ verum fecerint
[035] sacramentum vel falsum. Si autem verum, tenebit eorum veredictum: si
[036] autem falsum, convincendi²⁰ sunt propter periurium. Poterit etiam sacramentum
[037] esse falsum²¹ et poterit esse fatuum. Et eodem modo iudicium

Notes

11. iudicis, OC, CM.

12. fecerunt, OC, MG.

13. et, V, MA, CM.

14. quod, V, OC, CE.

15. possint, OA, LA, MC, CE (corr.).

16. poterit, OB, MA, MB.

17. summoneatur, V, MG; amoveretur, MA.

18. unus, OB, MA; munus, LA.

19. Om., OB, MA, MB, CE, Y.

20-21. Om., OA, CE, OB, MA, MB, Y.