Bracton: Thorne Edition: Latin. Volume 3, Page 198

Harvard Law School Library

Bracton Online -- Latin

Volume 3, Page 198

Next

Go to Volume: Page:

[001] uno facto per quod plura nocumenta imminere⁴ possunt vicino, ut si viam
[002] obstruat fossato per quam ingredi solet pasturam,⁵ facit disseisinam de
[003] communa et similiter nocumentum in via: et divertit aquam, et sic facit
[004] unam disseisinam de communa in proprio et duo nocumenta ex uno facto,
[005] et inde fiat up supra. Item potest unus ex uno facto pluribus obligari et
[006] teneri ex disseisina et nocumento, ut si quis alterius tenementum incluserit
[007] vel commune,⁶ et in quo unus liberum tenementum habeat et alius communam
[008] pasturæ, unus vel plures, tertius iter et actum per medium, quartus
[009] ad aquationem in aliqua parte, et sic in infinitum: plures erunt hic
[010] disseisinæ et plura nocumenta, unde prius recurrendum erit ad remedium
[011] quod totum terminat si dominus tenementi voluerit, alioquin quilibet agat
[012] pro se et per se. Item si quis divertit cursum aquæ, refert in quo comitatu
[013] vel in qua villa vel in quo loco factum fuerit id quod nocet, sicut in gurgite,
[014] stagno et piscaria. Item refert utrum aqua in qua⁷ id factum est quod nocet
[015] propria sit eius de quo queritur vel communis vel in parte propria, scilicet
[016] usque ad filum aquæ, et partim aliena. Si autem omnia propria eius qui
[017] divertit et in eadem villa, et tenementum cui nocitum est in eadem villa,
[018] tunc stat⁸ breve, cum dicatur quod talis divertit cursum aquæ in tali villa
[019] ad nocumentum liberi tenementi talis in eadem villa. Si autem aqua sit
[020] communis plurium et propria, non dico tantum ad usum piscandi, tunc
[021] refert quid.

Si mercatum aliquod levatum sit ad nocumentum vicini mercati.

[023] POTERIT inter alia nocumenta concedi libertas ad nocumentum libertatis
[024] prius concessæ, ut si cui concedatur libertas habendi mercatum aliquo loco
[025] certo ita quod non sit ad nocumentum alicuius mercati vicini. Et unde
[026] imprimis videndum quale mercatum dici debeat vicinum et quale non
[027] vicinum sive remotum. Item quale sit nocumentum ad hoc quod sufficiat
[028] ad tollendum id quod nocet, scilicet utrum damnosum et iniuriosum vel
[029] tantum damnosum et non iniuriosum quia remotum, vel damnosum et
[030] iniuriosum quia vicinum, vel si vicinum non iniuriosum quia non ad
[031] damnum sed ad commodum. Vicinum autem dici poterit mercatum et
[032] nocumentum iniuriosum quia damnosum quandoque, ut si novum merca-
[033] f.235b] tum levatum sit infra sex leucas et dimidiam⁹ et tertiam partem
[034] dimidiæ. Et est ratio secundum dicta seniorum quia omnis rationabilis
[035] dieta constat ex viginti miliaribus. Dividatur dieta in tres partes. Prima
[036] pars matutina detur euntibus versus mercatum. Secunda vero detur ad
[037] emendum et vendendum, quæ quidem sufficere debet omnibus nisi sint
[038] forte mercatores stallati qui merces deposuerint et exposuerint venales,

Notes

4. iminere, inminere, minuere, iniuere, MSS. var.

5. ad p., V; pastura, MC.

6. communam, MB, MA (om. et in . . . communam).

7. aqua, MA, MB.

8. stabit, V, OC, MG.

9. dimidium, V; dimid., MSS. gen.; sic, OA, LA.