Bracton: Thorne Edition: Latin. Volume 3, Page 195

Harvard Law School Library

Bracton Online -- Latin

Volume 3, Page 195

Next

Go to Volume: Page:

[001] iniuriose, quia si querens tenementum non habeat cui noceri¹ possit non
[002] valebit querela, vel ille de quo queritur tenementum habeat quod noceat.
[003] In adventu vero iustitiariorum faciendæ sunt plures interrogationes ut
[004] sciri possit² utrum ad querentem pertineat actio vel non: quo casu cum
[005] intentionem fundaverit querens, excipere poterit ille de quo queritur
[006] contra intentionem querentis multis modis, secundum quod respondetur
[007] supra in assisa novæ disseisinæ. Continetur enim in brevi, questus est
[008] nobis talis quod talis. Et eadem fiat responsio ut fit supra de libero tenemento,
[009] ut si dicat quod fossatum non levavit vel quid aliud, sed alias³ non
[010] procedat⁴ assisa maxime quoad pœnam et per hoc breve, quia heredes et
[011] succedentes non tenentur ad pœnam ex delicto aliorum, licet teneantur ad
[012] restitutionem status quod res ad statum pristinum deducatur, etiam sine
[013] pœna ut supra: et non quia iniuriam fecurunt sed quia tenent rem quæ
[014] nocet, ad similitudinem eius quod dicitur de tigno iniuncto, quod quis
[015] teneatur actione de tigno iniuncto, non solum qui tignum iniunxit⁵ sed ille
[016] qui tignum habet iniunctum. Et simili modo videtur de eo dicendum qui
[017] fossatum vel stagnum vel alia quæque prostraverit vel levaverit, cum illa
[018] habeat⁶ prostrata vel levata. Et illud idem erit dicendum ut videtur si
[019] tempore nocumenti facti non habuit⁷ querens tenementum cui noceri
[020] potuit, et ideo quia non fuit⁸ ei iniuriatum,⁹ et de iniuria alteri illata nemo
[021] adquirere sibi debet, vel potest actionem vel querelam.¹⁰ Item continetur
[022] iniuste et sine iudicio: et tunc fiat eodem modo quo supra de libero tenemento.
[023] Item continetur levavit vel prostravit vel exaltavit: quo casu responderi
[024] poterit quod ipse non levavit sed alius: sed cum¹¹ quod alius
[025] levavit dirutum¹² esset vel corruptum vel prostratum, etiam sine iudicio
[026] ipse illud refecit et reparavit. Item ad hoc quod dicitur ad nocumentum,
[027] respondere poterit quod nullum est ibi omnino nocumentum, vel si nocumentum
[028] ibi fuerit, illud non est iniuriosum nec querens ius habet prohibendi
[029] ne fiat, sicut videri poterit in molendino levato in fundo alieno, ubi
[030] vicinus prohibere non poterit ne fiat licet damnum sentiat, quia damnum
[031] illud non est iniuriosum licet damnosum, et sic dici poterit de aliis nocumentis
[032] quæ damnosa sunt licet non iniuriosa. Item dicitur ad nocumentum
[033] liberi tenementi talis: unde oportet quod ille qui queritur liberum habeat
[034] tenementum, quia nemo potest servitutem adquirere alicuius prædii vel
[035] fundi nisi quod habeat prædium et liberum tenementum, nec quisquam
[036] debere servitutem nisi qui prædium habet et liberum tenementum. <Iniuste
[037] si nocumentum iniuriosum et damnosum erit demoliendum. Item si non

Notes

1. nocere, V, OC, MG.

2. poterit, LA, MC.

3. alius, MSS. gen.

4. procedet, V, MG, CM.

5. iniunxerit, MC, Y.

6. habet, LA, MC.

7. habuerit, MC, Y, CM; haberet, MB; fuerit, MA.

8. potuit, OA, CE, Y, MA, MB, Co.

9. iniuriari, CE, Y, Co.

10. querelam habere, V.

11. tamen, OC, MB, MC, CM.

12. directum, OC, MC.