[001] abstinendum, quia licet ab omnibus et passim avarissimum sit accipere et [002] vilissimum, a nemine tamen accipere erit inhumanum, ut si amicus recipiat [003] ab amico solo intuitu amicitiæ et amoris. Actor vero, sive sit petens sive [004] querens, uti debet intentione. Docere enim debet et rationem prætendere [005] quod ad ipsum pertineat actio et quod pars esse possit in iudicio. Proponere [006] enim debet29 in iudicio coram30 eo qui ius dicturus est intentionem suam, et [007] illam fundare et probare. Reus vero uti debet exceptione et defensione, [008] secundum quod inferius dicetur plenius.
De potestate iudicis.
[010] OPORTET etiam quod ille qui iudicat31 ad hoc [011] quod rata sint iudicia habeat [012] iurisdictionem ordinariam vel delegatam. Et non sufficit quod iurisdictio- [013] f.107] nem habeat nisi habeat coertionem, quod si iudicium suum executioni [014] demandare non posset,1 sic essent iudicia delusoria. Non enim habet [015] ordinarius iurisdictionem et executionem in omni causa, cum iura sint [016] separata et limitata.
De divisione iurisdictionum sacerdotii et regni.
[018] SUNT2 enim causæ spirituales in quibus [019] iudex secularis non habet cognitionem [020] neque executionem cum non habeat coertionem. In his enim causis [021] pertinet cognitio ad iudices ecclesiasticos qui regunt et defendunt sacerdotium. [022] Sunt etiam causæ seculares quarum cognitio pertinet ad reges et [023] principes qui defendunt regnum, et de quibus iudices ecclesiastici se intromittere [024] non debent, cum eorum iura sive iurisdictiones limitatæ sint3 et [025] separatæ, nisi ita sit quod gladius iuvare debeat gladium. Est enim magna [026] differentia inter sacerdotium et regnum.
De regimine iurisdictionum regni, quia de sacerdotis nihil ad præsens.
[028] CUM autem de regimine sacerdotii nihil pertineat ad tractatum istum, ideo [029] videndum est4 de his quæ pertinent ad regnum, quis primo et principaliter [030] debeat et possit iudicare. Et sciendum quod ipse rex et non alius, si solus [031] ad hoc sufficere possit, cum ad hoc per virtutem sacramenti teneatur astrictus. [032] Debet enim in coronatione sua in nomine Ihesu Christi præstito sacramento [033] hæc tria promittere populo sibi subdito.
De sacramento quod rex facere debet in coronatione sua.
[035] IMPRIMIS se esse præcepturum et pro viribus opem impensurum ut ecclesiæ [036] dei et omni populo christiano vera pax omni suo tempore observetur. [037] Secundo, ut rapacitates et omnes iniquitates omnibus gradibus interdicat. [038] Tertio, ut in5 omnibus iudiciis æquitatem præcipiat et misericordiam, ut [039] indulgeat ei6 suam misericordiam clemens et misericors deus, et ut per [040] iustitiam suam firma pace gaudeant universi.
Volume 2, Page 304
Next